شرط تازه بانک مرکزی برای ارائه خدمات بانکی

بانک مرکزی اعلام کرده است که از زمان اتصال تمامی بانک‌ها به سامانه ملی املاک و اسکان، ارائه خدمات پایه بانکی از جمله افتتاح حساب، صدور کارت بانکی، صدور دسته چک، اعطای تسهیلات و سایر خدمات مشابه، تنها پس از استعلام و تأیید کدپستی ثبت شده در این سامانه امکان‌پذیر خواهد بود. بانک مرکزی همچنین سازوکارهای لازم برای نظارت دقیق بر اجرای این الزام را فراهم کرده است.

پیشینه سامانه املاک و اسکان

سامانه املاک و اسکان در تاریخ ۱۹ فروردین ۱۴۰۰ بر اساس قانون مالیات‌های مستقیم مصوب آذر ۱۳۹۹ راه‌اندازی شد. هدف این سامانه، ثبت اطلاعات ملکی افراد و اعطای کد یکتا است و ثبت اطلاعات در آن برای دریافت خدمات دولتی نظیر یارانه، افتتاح حساب بانکی، پلاک خودرو، انشعابات خانگی، گذرنامه و سایر خدمات ضروری است. طبق قانون، دستگاه‌های اجرایی و شبکه بانکی موظف‌اند ارائه خدمات خود را منوط به ثبت موفق اطلاعات در این سامانه کنند.

الزام قانونی برای خدمات بانکی

بر اساس تبصره ۸ الحاقی ماده ۱۶۹ مکرر قانون مالیات‌های مستقیم، ارائه خدمات بانکی به احراز نشانی محل اقامت و ثبت اطلاعات املاک تحت تملک اشخاص حقیقی در سامانه املاک و اسکان وابسته است. ثبت اطلاعات برای دریافت دسته چک از اول بهمن ۱۴۰۳ الزامی اعلام شد. همچنین، بانک مرکزی در اواخر بهار سال جاری تأکید کرد که ارائه انواع خدمات بانکی مستلزم تطابق کد پستی اظهار شده توسط مشتری با کد پستی ثبت شده در سامانه املاک و اسکان است و شبکه بانکی موظف است حداکثر تا پایان مرداد ۱۴۰۴ این استعلام را عملیاتی کند.

وضعیت اتصال بانک‌ها به سامانه

مدیر اداره نظارت بر مبارزه با پولشویی بانکی بانک مرکزی اعلام کرد که در حال حاضر حدود ۲۵ بانک امکان استعلام از سامانه املاک و اسکان را دارند. پیگیری‌ها برای اتصال سایر بانک‌ها نیز در دست انجام است و برخی مشکلات فنی در مسیر اتصال بانک‌ها در حال حل شدن است.

وی افزود: پس از اتصال کامل شبکه بانکی به این سامانه، تمامی خدمات پایه بانکی، از جمله افتتاح حساب، صدور یا تعویض کارت بانکی، اعطای تسهیلات و سایر خدمات مشابه، منوط به استعلام و اعتبارسنجی کدپستی متقاضی خواهند شد.

نقش سامانه نهاب و شناسه هویت بانکی

بانک مرکزی با استفاده از سامانه نهاب، امکان ارائه خدمات بانکی بدون استعلام از سامانه املاک و اسکان را پس از زمان مقرر از بانک‌ها سلب خواهد کرد. سامانه نهاب یک سامانه یکپارچه حاوی اطلاعات هویتی مشتریان بانکی است که تخصیص شماره شناسایی منحصر به فرد به هر فرد را ممکن می‌سازد. شهاب یا شناسه هویت الکترونیک بانکی نیز شناسه‌ای منحصر به فرد برای شناسایی مشتریان حقیقی و حقوقی است و در شبکه بانکی کاربرد دارد.

بانک مرکزی تأکید کرده که اجرای این مقررات گامی مهم برای ارتقای شفافیت و جلوگیری از پولشویی در خدمات بانکی محسوب می‌شود و فاصله زمانی چندانی تا الزام کامل تمامی خدمات پایه بانکی به استعلام از سامانه املاک و اسکان باقی نمانده است.