پایان عصر فاکتورهای جعلی با صورت‌حساب الکترونیک

نظام اقتصادی ایران با استقرار کامل پروژه هوشمندسازی مالیاتی و الزام به استفاده از صورت‌حساب الکترونیک، وارد یک دوران نوین از شفافیت و دقت اجرایی شده است. این تحول ساختاری، که مهم‌ترین اصلاح نظام مالیاتی در سال‌های اخیر به شمار می‌آید، فراتر از یک تغییر اداری است و عملاً یک مکانیسم قدرتمند برای ریشه‌کن کردن معاملات صوری و فاکتورهای ساختگی ایجاد کرده است. تمرکز اصلی این طرح بر ارتقاء کارایی در اخذ مالیات بر ارزش افزوده و ایجاد یک سامانه یکپارچه برای ثبت و راستی‌آزمایی لحظه‌ای تراکنش‌ها است.

مقابله سیستمی با تقلب: حذف فاکتورهای غیرواقعی

استقرار سامانه جامع مالیاتی و الزام به صدور صورت‌حساب الکترونیک، امکان هرگونه دستکاری یا صدور اسناد غیرواقعی را به صفر رسانده است. اساس کار این سیستم بر ثبت برخط (در لحظه) و تأیید هوشمند هر فاکتور استوار است.

• راستی‌آزمایی چندجانبه: اطلاعات هر صورت‌حساب در لحظه صدور، نه تنها در سامانه مالیاتی ثبت می‌شود، بلکه به‌طور همزمان با داده‌های موجود در بانک مرکزی، گمرک، شبکه بانکی، بیمه و شهرداری‌ها مطابقت داده می‌شود. این تقاطع داده‌ها، صحت و اصالت هر معامله را تضمین کرده و عملاً مسیر تولید فاکتور جعلی را مسدود می‌کند.
• اعتبارسنجی و رتبه‌بندی اقتصادی: در این رویکرد جدید، ظرفیت صدور فاکتور هر بنگاه اقتصادی با توجه به سوابق عملکردی، اعتبار واقعی و رتبه تجاری آن تعیین می‌شود. به گفته کارشناسان اقتصادی مانند علیرضا کلاهی، رئیس کمیسیون صنایع اتاق بازرگانی ایران، این محدودیت هوشمند مانع از شکل‌گیری زنجیره‌های کاذب و شرکت‌های کاغذی می‌شود که پیش‌تر به‌عنوان یکی از معضلات ریشه‌ای اقتصاد مطرح بودند.

این سازوکار جدید، یک گام قاطع برای مبارزه با فرار مالیاتی و برقراری انضباط در زنجیره تأمین و فروش است.

تعدیل فشار نقدینگی: اصلاح شیوه پرداخت مالیات معاملات نسیه

یکی دیگر از دستاوردهای بنیادین اجرای صورت‌حساب الکترونیک، رفع یک چالش مزمن برای فعالان اقتصادی به‌ویژه تولیدکنندگان است: الزام به پرداخت مالیات بر ارزش افزوده پیش از وصول مطالبات. در ساختار گذشته، مؤدیان ناچار بودند مالیات معاملات نسیه را قبل از دریافت وجه از خریدار، به دولت بپردازند که این امر فشار نقدینگی سنگینی را به سرمایه در گردش بنگاه‌ها تحمیل می‌کرد.

با اتصال کامل صورت‌حساب الکترونیکی به سامانه تسویه، این رویه اصلاح شد. اکنون پرداخت مالیات منوط به دریافت قطعی وجه معامله شده است.

• ایجاد تنفس مالیاتی: این تغییر ماهوی، یک فرصت تنفسی حیاتی برای بنگاه‌ها فراهم می‌کند تا سرمایه در گردش خود را حفظ کنند و تا زمان وصول چک یا واریز وجه، ملزم به تسویه مالیات مربوطه نباشند.
• افزایش انگیزه به شفافیت: از آنجا که ثبت دقیق اطلاعات معامله در سامانه به نفع خود مؤدی تمام می‌شود (به تعویق افتادن زمان پرداخت مالیات)، انگیزه فعالان اقتصادی برای درج واقعی و کامل معاملات در سامانه مالیاتی به شکل چشمگیری افزایش یافته است.

به باور صاحب‌نظران، این اصلاحات نه تنها بسیاری از ابهامات و چالش‌های حقوقی مؤدیان را مرتفع کرده، بلکه با ایجاد یک فضای منصفانه و شفاف‌تر، گام بلندی در جهت بهبود فضای کسب‌وکار در کشور محسوب می‌شود. در نتیجه، نظام مالیاتی کنونی، هم ابزاری کارآمد برای مبارزه با رانت و تبانی است و هم مشوقی پایدار برای فعالیت‌های رسمی و تولیدی.