بازار کالاهای اساسی؛ عرضه بدون کمبود، اما قدرت خرید خانوارها زیر فشار

بازار کالاهای اساسی در شرایط فعلی با وجود نوسان قیمت برخی محصولات، از نظر تأمین و عرضه با کمبود جدی مواجه نیست. فعالان این حوزه معتقدند تشدید نظارت بر قیمت‌ها و افزایش حمایت از مصرف‌کنندگان از طریق کالابرگ می‌تواند به ثبات بیشتر بازار کمک کند.

بررسی وضعیت بازار نشان می‌دهد انواع کالاهای اساسی همچنان به‌وفور در فروشگاه‌ها و مراکز عرضه موجود است. با این حال، قیمت محصولاتی مانند تخم‌مرغ، گوشت قرمز و برخی فرآورده‌های لبنی با نوسان همراه بوده و کاهش قدرت خرید خانوار نیز باعث شده فروش بسیاری از کالاهای مصرفی کاهش پیدا کند.

در حال حاضر هر کیلوگرم مرغ حدود ۲۹۰ تا ۳۵۰ هزار تومان، شقه گوسفندی یک میلیون و ۶۰۰ تا یک میلیون و ۷۰۰ هزار تومان و راسته گوسفندی یک میلیون و ۹۰۰ هزار تا ۲ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان قیمت دارد. همچنین قیمت هر کیلوگرم راسته گوساله حدود یک میلیون و ۸۰۰ تا یک میلیون و ۹۰۰ هزار تومان و هر شانه ۳۰ عددی تخم‌مرغ حدود ۴۸۰ تا ۵۵۰ هزار تومان است.

در بخش برنج نیز قیمت هر کیلوگرم برنج ایرانی حدود ۳۵۰ تا ۵۵۰ هزار تومان و برنج خارجی حدود ۲۷۰ تا ۳۸۰ هزار تومان گزارش شده است.

ذخایر کالاهای اساسی در وضعیت مناسبی قرار دارد

غلامرضا نوری قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی، با اشاره به وضعیت تأمین کالاهای اساسی در جریان جنگ اخیر گفت از ابتدای آغاز جنگ، دولت به مردم اطمینان داده بود که تأمین کالاهای مورد نیاز در هر شرایطی ادامه خواهد داشت. به گفته او، اعتماد مردم به این وعده موجب شد برخلاف برخی بحران‌ها، خریدهای هیجانی و هجوم گسترده به فروشگاه‌ها شکل نگیرد و بازار کالاهای اساسی روند عادی خود را حفظ کند.

او همچنین تأکید کرد دولت طی ۱۴ تا ۱۵ ماه گذشته توانسته حتی در شرایط دشوار، کالاهای مورد نیاز کشور را تأمین کند و این روند در ادامه نیز دنبال خواهد شد.

وزیر جهاد کشاورزی همچنین اعلام کرد از ۹ اسفند تاکنون، برخلاف انتظار، هیچ برداشتی از ذخایر کالاهای اساسی انجام نشده و حتی میزان ذخایر افزایش یافته است. به گفته نوری قزلجه، محدودیت‌ها و شرایط جنگی نیز نتوانسته تأثیر قابل‌توجهی بر موجودی کالا در بازار بگذارد.

کاهش قدرت خرید، عامل افت فروش کالاهای اساسی

کاوه زرگران، رئیس انجمن غلات، با اشاره به مشکلات واردکنندگان گفت هنوز تعیین تکلیف مطالبات ارزی برخی شرکت‌ها انجام نشده و تعدادی از واردکنندگانی که از بانک‌ها تسهیلات دریافت کرده‌اند، با فشار مالی مواجه هستند.

به گفته زرگران، تأخیر در اجرای تصمیمات مربوط به این شرکت‌ها موجب شده حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ شرکت واردکننده از چرخه فعالیت خارج شوند؛ موضوعی که می‌تواند در بلندمدت توان تاب‌آوری زنجیره تأمین و امنیت غذایی کشور را تحت تأثیر قرار دهد.

با این حال، رئیس انجمن غلات تأکید کرد که در حال حاضر ذخایر کالاهای اساسی در سطح مناسبی قرار دارد و مشکل جدی برای تأمین کالا وجود ندارد. مسئله اصلی بازار، کاهش قدرت خرید خانوارها است؛ به‌طوری که فروش بسیاری از کالاها حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد کاهش یافته است.

زرگران با اشاره به اختصاص سالانه حدود ۱۲ میلیارد دلار ارز برای واردات کالاهای اساسی گفت دولت باید حمایت خود را به بخش مصرف‌کننده نهایی منتقل کند. به اعتقاد او، در شرایط کنونی ادامه روند فعلی می‌تواند تأمین کالا توسط بخش خصوصی را با مشکل مواجه کند و لازم است مطالبات ارزی واردکنندگان و بدهی‌های بانکی شرکت‌ها تا زمان پرداخت تعهدات دولت تعیین تکلیف شود.

بازار با کمبود کالاهای اساسی مواجه نیست

رضا کنگری، رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی، نیز از نبود کمبود در بازار خبر داد و گفت حتی با وجود محدودیت‌های حمل‌ونقل دریایی و نوسانات نرخ ارز، واردات کالا همچنان در حجم قابل‌توجهی ادامه دارد.

به گفته کنگری، حذف ارز ترجیحی در دی‌ماه سال گذشته باعث شد واردکنندگان وابستگی کمتری به تأمین ارز یارانه‌ای داشته باشند و بتوانند کالاهای مورد نیاز را با نرخ‌های آزاد وارد کرده و از طریق شبکه توزیع به بازار عرضه کنند.

او تأکید کرد که در حال حاضر میزان کالاهای موجود در بازار حتی از نیاز مصرف‌کنندگان بیشتر است و زنجیره تأمین و توزیع در شرایطی عادی و رقابتی فعالیت می‌کند.

رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی قیمت عمده‌فروشی هر کیلوگرم شکر را ۹۸ هزار تومان و قند را ۱۲۵ هزار تومان اعلام کرد. همچنین برنج ایرانی در عمده‌فروشی‌ها حدود ۲۸۰ تا ۴۴۰ هزار تومان، برنج پاکستانی ۱۸۵ تا ۲۷۰ هزار تومان و برنج هندی ۲۴۵ تا ۲۷۰ هزار تومان قیمت دارد که با احتساب سود ۱۵ درصدی باید به مصرف‌کننده نهایی عرضه شود.

کنگری همچنین از کاهش قیمت حبوبات خبر داد و گفت افزایش تولید در فصل برداشت و رشد واردات، عرضه این محصولات را افزایش داده و در نتیجه قیمت حبوبات روند کاهشی پیدا کرده است.

قیمت مرغ بالاتر از ۲۸۰ هزار تومان؛ گران‌فروشی یا هزینه‌های بازار؟

پرویز فروغی، دبیر کانون پرورش‌دهندگان مرغ گوشتی، وضعیت بازار مرغ را نامطلوب توصیف کرد و گفت افزایش تولید هم‌زمان با کاهش قدرت خرید خانوار، قیمت مرغ زنده را به حدود ۱۹۰ تا ۲۰۰ هزار تومان رسانده است.

او معتقد است مرغداران با توجه به هزینه تمام‌شده تولید، در فروش هر کیلوگرم مرغ زنده حدود ۶۰ تا ۷۰ هزار تومان زیان می‌کنند.

فروغی میزان جوجه‌ریزی در شهریور را حدود ۱۴۰ میلیون قطعه اعلام کرد و گفت نیاز کشور با جوجه‌ریزی ماهانه حدود ۱۰۰ میلیون قطعه نیز قابل تأمین است.

به گفته دبیر کانون پرورش‌دهندگان مرغ گوشتی، قیمت منطقی مرغ گرم برای مصرف‌کننده با توجه به نرخ مرغ زنده، حدود ۲۷۰ تا ۲۸۰ هزار تومان است. با این حال، در برخی خرده‌فروشی‌ها مرغ با قیمت بیش از ۳۰۰ هزار تومان عرضه می‌شود که او علت آن را ضعف نظارت بر بازار می‌داند.

تأمین گوشت قرمز همچنان از تولید داخلی انجام می‌شود

منصور پوریان، رئیس شورای تأمین‌کنندگان دام، با اشاره به وضعیت تولید دام گفت با آغاز فصل پاییز، زایش دام سبک و گاومیش افزایش پیدا می‌کند و این موضوع به رشد جمعیت دامی کشور کمک خواهد کرد.

به گفته او، مناطق غربی و جنوب‌غربی کشور از ظرفیت مناسبی در زمینه پرورش دام سبک برخوردارند و افزایش جمعیت گاومیش نیز امکان برنامه‌ریزی برای کشتار و عرضه بیشتر این محصول به بازار را فراهم کرده است.

پوریان همچنین افزایش تولید علوفه در سال جاری را یکی از عوامل مؤثر بر بهبود شرایط دامداری عنوان کرد. او گفت تولید علوفه داخلی در قالب برنامه‌های تولید قراردادی دنبال می‌شود و با توجه به سطح مناسب ذخایر، شرایط برای تأمین خوراک دام و افزایش جمعیت دام در ماه‌های آینده مناسب است.

رئیس شورای تأمین‌کنندگان دام درباره واردات گوشت قرمز نیز گفت در حال حاضر بخش عمده نیاز کشور از محل تولید داخلی تأمین می‌شود، اما برنامه‌هایی برای واردات گوشت و تأمین نیاز بازار در حال اجرا است. به گفته او، افزایش واردات می‌تواند با تقویت رقابت، به بهبود عرضه گوشت قرمز در بازار کمک کند.

پوریان قیمت هر کیلوگرم بره زنده را در مناطق غرب و جنوب‌غربی حدود ۶۵۰ هزار تومان و در شمال‌شرق حدود ۶۸۰ هزار تومان اعلام کرد. قیمت گوساله هلشتاین نیز حدود ۵۱۰ تا ۵۲۰ هزار تومان و گاومیش حدود ۵۰۰ هزار تومان است.

او نیاز سالانه کشور به گوشت قرمز را حدود یک تا یک میلیون و ۱۰۰ هزار تن برآورد کرد و افزود در نیمه دوم سال نیاز به واردات گوشت افزایش پیدا می‌کند، اما با توجه به بالا بودن میزان دام آماده کشتار، در حال حاضر مشکلی برای تأمین گوشت وجود ندارد.

افزایش کالابرگ می‌تواند به حمایت از مصرف‌کنندگان کمک کند

مجموع اظهارات فعالان بازار نشان می‌دهد در شرایط فعلی، مشکل اصلی بازار کالاهای اساسی کمبود و اختلال جدی در عرضه نیست؛ بلکه کاهش قدرت خرید خانوار و افزایش هزینه‌های تولید، واردات و توزیع اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

حذف ارز ترجیحی، نوسانات اقتصادی و شرایط جنگی از جمله عواملی هستند که هزینه تمام‌شده برخی کالاها را افزایش داده‌اند. در چنین شرایطی، تشدید نظارت بر قیمت‌ها می‌تواند از گران‌فروشی جلوگیری کند، اما از سوی دیگر حمایت از مصرف‌کننده نیز اهمیت دارد.

بر همین اساس، افزایش مبلغ کالابرگ و پرداخت یارانه در انتهای زنجیره می‌تواند بخشی از فشار افزایش قیمت کالاهای اساسی بر خانوارها را جبران کرده و به حفظ قدرت خرید و رونق بازار کمک کند.