ایران در میان ۴ قدرت برتر تولید خرما در جهان؛ نقشه راه عبور از خام‌فروشی به سمت توسعه صنایع فرآوری

ایران با ثبت رکورد برداشت سالانه بیش از یک میلیون و ۹۰۰ هزار تن، جایگاه خود را به عنوان یکی از چهار کشور پیشتاز در عرصه تولید خرمای جهان تثبیت کرده است. این حجم از تولید نشان می‌دهد که نخلستان‌های کشور فراتر از یک بخش کشاورزی سنتی، ظرفیتی راهبردی برای درآمدزایی ارزی و اشتغال پایدار به شمار می‌روند؛ پتانسیلی که شکوفایی کامل آن در گرو تغییر رویکرد از صادرات فله‌ای به سمت تکمیل زنجیره ارزش و توسعه صنایع تکمیلی است.

بر اساس تحلیل‌های بخش توسعه مکانیزاسیون و صنایع کشاورزی، حضور موثر و رقابتی در بازارهای بین‌المللی نیازمند دگرگونی در فرآیندهای پس از برداشت است. دستیابی به سهم شایسته از تجارت جهانی، الزاماتی چون بهبود بسته‌بندی، استانداردسازی خطوط سورتینگ، کنترل کیفی دقیق و تولید محصولاتی هماهنگ با ذائقه مصرف‌کنندگان جهانی را می‌طلبد. از این رو، حرکت هدفمند به سوی فرآوری، ارزش اقتصادی این محصول بومی را به شکل چشمگیری مضاعف خواهد کرد.

در حال حاضر، زیرساخت‌های صنایع تبدیلی خرما در کشور با فعالیت ۶۵۴ واحد دارای پروانه رسمی، ظرفیتی معادل ۸۲۰ هزار تن را برای فرآوری این محصول فراهم کرده‌اند. تبدیل خرما به مشتقات متنوعی همچون قند مایع، شیره، خمیر خرما، شکلات و فرآورده‌های ترکیبی، لواشک، کمپوت و حتی الکل و سرکه صنعتی، اثبات می‌کند که این محصول می‌تواند ماده اولیه ارزشمندی برای صنایع غذایی، بهداشتی و دارویی باشد.

برای تحقق جهش صادراتی، مجموعه‌ای از اقدامات اولویت‌دار شامل راه‌اندازی پایانه‌های صادراتی و شهرک‌های تخصصی در قطب‌های اصلی تولید، نوسازی کارخانه‌های فرسوده فرآوری و بهره‌گیری از توان شرکت‌های دانش‌بنیان و استارتاپ‌ها در دستور کار قرار دارد. بی‌تردید، پیوند فناوری نوین با صنعت نخل‌داری، علاوه بر تضمین سودآوری عادلانه برای کشاورزان، جایگاه ایران را در بازارهای جهانی خرما بازتعریف خواهد کرد.