جذب سرمایه‌های خرد مردمی؛ راهکار نوین تامین مالی پروژه‌های کلان زیرساختی دولت

در شرایط کنونی اقتصاد که هدایت مؤثر سرمایه و نقدینگی به سمت بخش‌های مولد کشور اهمیتی دوچندان یافته است، «سکّوهای تأمین مالی جمعی» فرصتی منحصر به فرد را پیش روی دولت قرار می‌دهند تا با به‌کارگیری سرمایه‌های کوچک مردم، پروژه‌های عمرانی نیمه‌تمام و طرح‌های زیرساختی را به سرانجام رسانده و به این ترتیب، علاوه بر تزریق منابع مالی لازم، نقدینگی جامعه را نیز به مجاری سازنده اقتصادی هدایت کند.

ماهیت و مزایای تأمین مالی جمعی (Crowdfunding)

تأمین مالی جمعی، که در سطح جهانی با عنوان «کرادفاندینگ» شناخته می‌شود، روشی کارآمد برای جذب سرمایه است که در آن، کسب‌وکارها و شرکت‌ها با جمع‌آوری حجم زیادی از سرمایه‌های کوچک از تعداد کثیری از سرمایه‌گذاران، نیازهای مالی طرح‌های توسعه‌ای خود را مرتفع می‌سازند. این سازوکار یک معادله بُرد-بُرد برای هر دو طرف است: متقاضی سرمایه (شرکت یا کسب‌وکار) منابع لازم را برای پیشبرد طرح‌ها کسب می‌کند و سرمایه‌گذاران نیز از طریق مشارکت در این تأمین مالی، بازدهی قابل توجه و نسبتاً کم‌ریسکی را به صورت دوره‌ای (مانند ماهانه یا چندماهه) دریافت می‌کنند.

سازوکار و جذابیت اقتصادی کرادفاندینگ

در این روش، متقاضیان از طریق سکوهای تخصصی تأمین مالی جمعی، طرح‌های خود را برای عموم عرضه می‌کنند. معمولاً طرح‌های استاندارد این حوزه دارای مدت‌زمان مشخص، اغلب ۱۲ ماهه، هستند. نکته حائز اهمیت برای جذب سرمایه‌گذاران خرد، نرخ بازدهی است که معمولاً به‌طور محسوسی بالاتر از سودهای رایج بانکی یا بازدهی صندوق‌های درآمد ثابت است. این نرخ سود جذاب، انگیزه قوی برای خروج سرمایه از بازارهای غیرمولد و ورود به طرح‌های اقتصادی هدفمند ایجاد می‌کند.

پتانسیل کرادفاندینگ برای تکمیل طرح‌های دولتی

با توجه به نام‌گذاری سال جاری به‌عنوان سالی برای ارتقاء تولید ملی، دولت می‌تواند با تأسیس یا انعقاد قرارداد با سکوهای موجود تأمین مالی جمعی، بخشی از پروژه‌های عمرانی ناتمام کشور را که از لحاظ سوددهی و بازگشت سرمایه وضعیت مطلوب‌تری دارند، در اولویت عرضه عمومی قرار دهد.

بهره‌گیری از این بستر نوین منجر به بروز چندین دستاورد مهم اقتصادی خواهد شد:

• تسریع در روند تکمیل پروژه‌های زیرساختی و عمرانی که سال‌ها به تعویق افتاده‌اند.

• هدایت بهینه نقدینگی و سرمایه‌های جامعه به سوی فعالیت‌های مولد.

• بهبود کلی زیرساخت‌ها و شاخص‌های توسعه‌ای کشور.

لزوم توجه بیشتر نهادهای اقتصادی به این بستر

با وجود پتانسیل عظیم سکوهای تأمین مالی جمعی برای هدایت سرمایه به بخش تولید، آمارها نشان‌دهنده عدم استقبال و توجه کافی از سوی نهادهای اقتصادی مربوطه است. برای مثال، آمارهای منتشرشده حاکی از آن است که تنها در شش ماهه نخست سال جاری، در حالی که حجم عظیمی از سرمایه‌های خرد مردم (حدود ۳۶ هزار میلیارد تومان تا اواخر آبان) به سمت صندوق‌های سرمایه‌گذاری طلا جذب شده است، حجم تأمین مالی انجام‌شده از طریق سکوهای تأمین مالی جمعی در بازه زمانی مشابه (شش ماهه اول ۱۴۰۴) در حدود ۶۴۰۰ میلیارد تومان بوده است.

این اختلاف فاحش در جذب نقدینگی، مؤید آن است که نهادهای سیاست‌گذار اقتصادی در زمینه معرفی و بهره‌برداری مؤثر از کرادفاندینگ برای حمایت از تولید ملی و هدایت سرمایه‌ها، عملکرد مورد انتظار را نداشته‌اند. در صورتی که دولت به‌طور جدی قصد حمایت از رشد اقتصادی و بهبود شاخص‌هایی چون تولید ناخالص داخلی را داشته باشد، تمرکز بر ترویج و تسهیل استفاده از سکوهای تأمین مالی جمعی، مسیری مناسب و اثربخش خواهد بود.