خودکفایی گندم در ایران پیش از موعد؛ جهش ۴۰ درصدی تولید با وجود چالش‌های اقلیمی

بر اساس ارزیابی‌های کارشناسی، ایران در مسیر تحقق خودکفایی گندم -به عنوان مهم‌ترین محصول راهبردی- گام فراتر از برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برداشته است. اگرچه هدف‌گذاری اولیه، دستیابی به این مهم تا پایان برنامه هفتم توسعه بود، اما ترکیب شرایط مساعد جوی و اجرای سیاست‌های حمایتی مؤثر، این موفقیت را زودتر از موعد رقم زده است.
داده‌های آماری نشان می‌دهد که نیاز سالانه نانوایی‌ها، صنوف و صنایع غذایی کشور بین ۱۱ تا ۱۱.۵ میلیون تن گندم است. در سال زراعی گذشته -که با خشکسالی و ناترازی انرژی همراه بود- ۷.۸ میلیون تن گندم به مراکز خرید تضمینی تحویل شد. با در نظر گرفتن واردات و ذخایر راهبردی، خللی در تأمین گندم کشور ایجاد نشد.
امسال اگرچه پاییز کم‌بارشی را پشت سر گذاشتیم، اما بارندگی‌های زمستانی وضعیت را به شرایط مطلوب بازگرداند. سازمان هواشناسی نیز پیش‌بینی می‌کند که بارش‌های اردیبهشت‌ماه همچنان ادامه‌دار باشد. کارشناسان بخش کشاورزی با پایش مستمر مزارع، تولید امسال را حدود ۱۴ میلیون تن برآورد می‌کنند که بیش از نیاز داخلی است.
مجید آنجفی، معاون امور زراعت وزارت جهاد کشاورزی، با اشاره به نرخ جدید خرید تضمینی اعلام کرد: دولت چهاردهم قیمت هر کیلو گندم معمولی نان را برای سال زراعی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ مبلغ ۴۹ هزار و ۵۰۰ تومان تعیین و ابلاغ کرده است. علاوه بر این، ۶۲۵ هزار تومان نیز بابت بیمه فراگیر گندم به تولیدکنندگان پرداخت می‌شود.
به گفته وی، در صورت تداوم بارندگی‌ها در اردیبهشت، پیش‌بینی تولید داخلی به ۱۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تن خواهد رسید که از این میزان، بین ۹ تا ۱۰ میلیون تن توسط دولت خرید تضمینی می‌شود.
پیمان عالمی، رئیس اتاق اصناف کشاورزی، از افزایش ۳۰ تا ۴۰ درصدی تولید گندم نسبت به سال قبل خبر داد و افزود: با ادامه روند مطلوب بارش‌ها، تولید گندم به ۱۵ میلیون تن نیز خواهد رسید که در این صورت تمام نیاز کشور از محل تولید داخل تأمین می‌شود.
علی‌قلی ایمانی، مدیرعامل بنیاد ملی گندمکاران، با تأکید بر نقش ذخایر راهبردی و شرایط مساعد تولید، هرگونه نگرانی از تأمین گندم صنف، صنعت و واحدهای خبازی را بی‌مورد دانست. او به کشاورزان توصیه کرد که با مدیریت عوامل خسارت‌زا، از محصول خود محافظت کنند.
محمدرضا مرتضوی، عضو کانون انجمن صنفی آردسازان، نیز از تأمین کامل گندم کارخانه‌ها تا پایان خرداد خبر داد و گفت: در ایام نوروز و حتی در شرایط جنگ، هیچ واحد آردسازی تعطیل نبود. تولید صنعت آرد در اسفندماه نسبت به سال قبل ۳۰ درصد رشد داشته است.
شایان ذکر است که شورای قیمت‌گذاری محصولات کشاورزی، ابتدا نرخ هر کیلو گندم نان را ۲۷ هزار و ۵۰۰ تا ۲۹ هزار و ۵۰۰ تومان تعیین کرده بود. اما به دنبال آزادسازی نرخ ارز و حذف ارز ترجیحی، و برای جبران هزینه‌های تولید، مابه‌التفاوت ۲۰ هزار تومانی به عنوان پاداش تحویل گندم به کشاورزان پرداخت می‌شود. این سیاست در کاهش هدررفت گندم به سمت واحدهای دام و طیور و جلوگیری از فعالیت دلالان نقش مؤثری داشته است.