بازار مرغ در چنبره مازاد تولید؛ چرا جوجه‌ریزی باید به ۱۲۰ میلیون قطعه محدود شود؟

رشد بی‌رویه تولید در صنعت طیور، مرغداران کشور را با چالش جدی اشباع بازار و زیان‌های مالی سنگین مواجه کرده است. بررسی آمارهای اخیر نشان می‌دهد که حجم جوجه‌ریزی در مردادماه از مرز ۱۳۷ میلیون قطعه فراتر رفته؛ رقمی که بسیار بیشتر از ظرفیت جذب بازار داخلی است و به‌دلیل نبود زیرساخت‌های پایدار صادراتی، کل زنجیره تولید را تحت فشار قرار داده است.

بحران اشباع بازار و زیان انباشته تولیدکنندگان

حبیب اسدالله‌نژاد، مدیرعامل اتحادیه مرغداران گوشتی، با انتقاد از وضعیت نامساعد بازار، از زیان شدید فعالان این بخش خبر داد. به گفته وی، توقف موقت خرید مرغ منجمد توسط شرکت پشتیبانی امور دام، فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان وارد کرده بود که خوشبختانه با پیگیری‌های مستمر و دستور معاونت امور تولیدات دامی، فرآیند جمع‌آوری و خرید مازاد تولید دوباره از سر گرفته شده است. با این حال، این اقدامات مسکن‌های موقتی هستند و ریشه مشکل همچنان باقی است.

بن‌بست صادراتی؛ تعرفه‌های سنگین و بازارهای ازدست‌رفته

یکی از راهکارهای همیشگی برای عبور از مازاد تولید، صادرات به کشورهای همسایه است؛ مسیری که اکنون با موانع جدی روبروست. وضع عوارض گمرکی جدید از سوی دولت عراق و عدم توانایی رقابت قیمتی مرغ ایرانی در این کشور، عملاً پتانسیل صادراتی ایران را قفل کرده است. با وجود گذشت بیش از یک ماه از صدور مجوزهای قانونی، حجم صادرات مرغ کشور حتی به هزار تن هم نرسیده است. این شکست صادراتی نشان می‌دهد که بدون اصلاح سیاست‌های تجاری و ایجاد ثبات، بازارهای هدف به‌راحتی از دست می‌روند.

سقوط قیمت جوجه یک‌روزه و تهدید پایداری تولید

عدم توازن میان عرضه و تقاضا، دامن واحدهای مرغ مادر را نیز گرفته است. هم‌اکنون جوجه یک‌روزه با قیمتی بسیار کمتر از هزینه تمام‌شده در بازار عرضه می‌شود. پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد روند کاهشی قیمت جوجه همچنان ادامه خواهد داشت. صادرات جوجه نیز عملاً ناکام مانده و تنها حجم ناچیزی به مقصد افغانستان ارسال شده است. این شرایط، امنیت اقتصادی کل زنجیره صنعت طیور را تهدید می‌کند و در میان‌مدت می‌تواند به پایداری تولید ضربه جبران‌ناپذیری وارد سازد.

راهکار چیست؟ مدیریت هوشمند زنجیره عرضه بر اساس نیاز واقعی

کارشناسان معتقدند تا زمان ایجاد زیرساخت‌های صادراتی قوی، کلید حل این بحران در کنترل و مدیریت حجم جوجه‌ریزی ماهانه نهفته است. در شرایطی که نیاز واقعی کشور با ۱۱۰ تا ۱۲۰ میلیون قطعه جوجه‌ریزی در ماه (معادل تولید ۲۴۰ تا ۲۵۰ هزار تن مرغ گوشتی) کاملاً برطرف می‌شود، اصرار بر تولید فراتر از ۱۳۷ میلیون قطعه جز هدررفت منابع عایدی دیگری ندارد.

برای برون‌رفت از این وضعیت، استفاده از سامانه‌های هوشمند نظارت بر تولید و توزیع و همچنین هدایت مازاد تولید به شکل صادرات تخم‌مرغ‌های نطفه‌دار یا خوراکی، از جمله راهکارهای فوری است که می‌تواند تعادل را به بازار بازگرداند.