تحولات بازار لبنیات ایران؛ واقعیت قیمت‌ها، تولید و سهم ناچیز کالابرگ

در ماه‌های اخیر، بازار لبنیات با وجود نوسانات اقتصادی همچنان روند باثباتی در تولید و عرضه تجربه می‌کند. کارشناسان معتقدند که چرخه تأمین محصولات لبنی بدون اختلال ادامه دارد و جای نگرانی در زمینه کمبود کالا وجود ندارد.

حذف ارز ترجیحی کالاهای اساسی در اواخر سال گذشته، با هدف اصلاح سیاست‌های حمایتی و کاهش رانت اجرا شد. همین موضوع موجب افزایش بهای نهاده‌های دامی و رشد هزینه‌های تولید شد و در نهایت قیمت محصولات لبنی را تحت تأثیر قرار داد. دولت تلاش کرد با ارائه کالابرگ، فشار مالی بر خانوارها را کاهش دهد؛ اما بخش اصلی اعتبار کالابرگ صرف کالاهایی همچون برنج، گوشت قرمز، مرغ، روغن و شکر شد و لبنیات سهم بسیار کمی از این طرح دریافت کرد.

در ابتدای هر سال معمولاً تغییراتی در قیمت کالاها اتفاق می‌افتد. بخشی از کارخانه‌های لبنی در سال جاری هنوز قیمت‌های خود را ثابت نگه داشته‌اند، اما برخی دیگر افزایش ۳ تا ۱۰ درصدی اعمال کرده‌اند. با این حال، بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد که عرضه لبنیات در بازار بدون وقفه ادامه داشته و حتی در ایام نوروز و شرایط خاص منطقه‌ای نیز مشکلی در توزیع به‌وجود نیامده است. این روند بیانگر پایداری تولیدکنندگان و نبود نگرانی در تأمین لبنیات موردنیاز مردم است.

اصلاح قیمت شیر خام در راه است

جواد آزاد، نایب رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق تعاون، هزینه تمام‌شده هر کیلوگرم شیرخام را حدود ۶۴ هزار تومان اعلام کرده است. طبق برنامه‌ریزی‌ها، قرار است در جلسه‌ای با انجمن شیر درباره نرخ نهایی تصمیم‌گیری شود.

او می‌گوید قیمت خرید شیرخام از دامداران امروز بین ۴۶ تا ۵۰ هزار تومان است. قرار بود این نرخ پیش از تعطیلات نوروز ۱۴۰۵ اصلاح شود اما به دلیل تقارن با ماه رمضان و شرایط جنگی منطقه، انجام این کار به تعویق افتاد. در همین حال صنایع لبنی قیمت محصولات خود را به روزرسانی کرده‌اند.

آزاد توضیح می‌دهد که دامداران باوجود افزایش هزینه‌ها، تنها ۷ درصد سود در قیمت تمام‌شده لحاظ کرده‌اند تا فشار اقتصادی بر خانوارها کمتر شود. قرار بود دولت شیر مازاد را خریداری کرده و به شیرخشک تبدیل کند که اجرای دقیق این برنامه می‌تواند بازار را متعادل‌تر کند.

به گفته او، تولید شیرخام کشور در سال گذشته به ۱۳ میلیون تن رسیده و با تأمین پایدار نهاده‌های دامی، دامداران با ظرفیت کامل مشغول فعالیت هستند.

لبنیات؛ کم‌سهم‌ترین کالا در سبد کالابرگ

محمد فربد، سخنگوی انجمن صنایع لبنی، تأکید می‌کند که در تولید محصولات لبنی هیچ‌گونه اختلالی وجود ندارد. برخی برندها قیمت محصولات خود را حداکثر تا ۱۰ درصد افزایش داده‌اند که نیمی از آن به افزایش حقوق و دستمزد مربوط است. با این حال، تعدادی از شرکت‌ها تاکنون هیچ افزایشی اعمال نکرده‌اند.

او اشاره می‌کند که قیمت شیرخام همچنان در سطح ۴۶ هزار و ۵۰۰ تومان ثابت مانده و تغییری نداشته است. البته با افزایش احتمالی قیمت شیرخام، صنایع لبنی ناچار به تجدیدنظر در قیمت‌های مصرف‌کننده خواهند بود.

فربد می‌گوید تمرکز طرح کالابرگ روی کالاهایی مانند برنج، روغن، قند و شکر است و به همین دلیل سهم لبنیات در این طرح بسیار کم است. او تأکید می‌کند برای افزایش سرانه مصرف لبنیات در کشور، دولت باید کالابرگ اختصاصی برای این اقلام در نظر بگیرد.

طبق آمار، سرانه مصرف لبنیات در ایران حدود ۶۰ تا ۷۰ کیلوگرم در سال است؛ در حالی که استاندارد جهانی حدود ۱۶۰ کیلوگرم اعلام می‌شود. کاهش مصرف لبنیات علاوه بر آثار اقتصادی، پیامدهای جدی برای سلامت جامعه دارد. از این رو، اختصاص کالابرگ ویژه لبنیات می‌تواند به بهبود مصرف و احیای بازار کمک قابل توجهی کند.